హైందవ సంప్రదాయంలో ప్రత్యక్ష దైవమైన సూర్య భగవానుడిని ఆరాధించే అత్యంత పవిత్రమైన రోజు ‘రథసప్తమి’. దీనిని ‘సూర్య జయంతి’ లేదా ‘మాఘ సప్తమి’ అని కూడా పిలుస్తారు. సూర్యుడు తన గమనాన్ని మార్చుకుని, ఏడు గుర్రాల రథంపై ఉత్తరాయణ యాత్రను పూర్తిస్థాయిలో ప్రారంభించే పర్వదినం ఇది. ఈ ఏడాది రథసప్తమి ఎప్పుడు వచ్చింది? స్నానానికి శుభ ముహూర్తం ఏమిటి? ఏ మంత్రాలు పఠించాలి? అనే పూర్తి వివరాలు ఇక్కడ తెలుసుకోండి.
రథసప్తమి 2026 తేదీ మరియు ముహూర్తం
ప్రముఖ పంచాంగ కర్తల ప్రకారం, ఈ సంవత్సరం మాఘ శుద్ధ సప్తమి జనవరి 25, 2026 (ఆదివారం) నాడు వచ్చింది. ఆదివారం సూర్యునికి ప్రీతికరమైన రోజు కావడం, అదే రోజున రథసప్తమి రావడం ఎంతో విశేషం.
- తేదీ: 25 జనవరి 2026 (ఆదివారం)
- సప్తమి తిథి ప్రారంభం: జనవరి 25, తెల్లవారుజామున 12:39 గంటలకు
- సప్తమి తిథి ముగింపు: జనవరి 25, రాత్రి 11:10 గంటలకు
- స్నానానికి అత్యంత శుభ సమయం (అరుణోదయ కాలం): ఉదయం 05:26 నుండి 07:13 గంటల వరకు.
రథసప్తమి విశిష్టత (Significance)
పురాణాల ప్రకారం, కశ్యప ప్రజాపతి మరియు అదితి దేవికి సూర్యుడు జన్మించిన రోజు ఇది. అందుకే దీనిని ‘సూర్య జయంతి’ అంటారు. సూర్యుడు ఆరోగ్య ప్రదాత. శాస్త్రీయంగా చూస్తే, ఈ సమయంలో సూర్య కిరణాల తీవ్రత పెరిగి, భూమిపై జీవరాశికి అవసరమైన శక్తిని, విటమిన్-డి ని పుష్కలంగా అందిస్తాయి. ఈ రోజున చేసే సూర్యారాధన వల్ల ఏడు జన్మల పాపాలు తొలగిపోతాయని, ఆయురారోగ్యాలు, ఐశ్వర్యం సిద్ధిస్తాయని భక్తుల నమ్మకం.
రథసప్తమి పూజ మరియు స్నాన విధానం (How to Perform)
రథసప్తమి నాడు ఆచరించే ముఖ్యమైన విధి ‘అర్క పత్ర స్నానం’.
- స్నాన విధానం: సూర్యోదయానికి ముందే నిద్రలేచి, తల మీద ఏడు జిల్లేడు ఆకులు (Arka Leaves), ఏడు రేగు పండ్లు (Jujube fruits), కొంచెం అక్షతలు, నువ్వులు పెట్టుకుని స్నానం ఆచరించాలి. జిల్లేడు ఆకులకు సూర్య శక్తిని గ్రహించే గుణం ఉందని చెబుతారు.
- అర్ఘ్యం: స్నానం అనంతరం శుభ్రమైన వస్త్రాలు ధరించి, సూర్యునికి నీటిలో ఎర్రటి పూలు, అక్షతలు, బెల్లం, కుంకుమ వేసి అర్ఘ్యం వదలాలి.
- నైవేద్యం: కొత్త కుండలో లేదా ఇత్తడి పాత్రలో ఆవు పాలు, కొత్త బియ్యం, బెల్లంతో పరమాన్నం (పాయసం) వండి సూర్యునికి నైవేద్యంగా సమర్పించాలి. పాలు పొంగి పొర్లేలా చేయడం శుభసూచకం.
- దీపారాధన: ఇంటి ముందు ముగ్గులు వేసి, రథం ఆకారంలో రంగవల్లికలు దిద్ది, సూర్య భగవానుడిని పూజించాలి.
పఠించాల్సిన ముఖ్యమైన మంత్రాలు & శ్లోకాలు
1. స్నానం చేసేటప్పుడు పఠించాల్సిన శ్లోకం:
తలపు జిల్లేడు ఆకులు పెట్టుకుని స్నానం చేసే సమయంలో ఈ శ్లోకాన్ని చదవడం వల్ల జన్మజన్మల పాపాలు నశిస్తాయని ప్రతీతి.
“యదాజన్మ కృతం పాపం మయా జన్మసు జన్మసు |
తన్మే రోగంచ శోకంచ మాకరీ హంతు సప్తమీ ||
ఏతజ్జన్మ కృతం పాపం యచ్చ జన్మాంతరార్జితం |
మనోవాక్కాయజం యచ్చ జ్ఞాతాజ్ఞాతే చ యత్పునః ||
ఇతి సప్తవిధం పాపం స్నానాన్మే సప్త సప్ర్తికే |
సప్తవ్యాధి సమాయుక్తం హర మాకరి సప్తమి ||”
2. సూర్య గాయత్రి మంత్రం:
“ఓం భాస్కరాయ విద్మహే మహాద్యుతిక రాయ ధీమహి |
తన్నో ఆదిత్యః ప్రచోదయాత్ ||”
3. ఆదిత్య హృదయం: వీలైతే ఈ రోజు ఆదిత్య హృదయ స్తోత్రాన్ని పారాయణం చేయడం అత్యంత శుభప్రదం.
సూర్య భగవానుడి ద్వాదశ నామాలు (12 Names of Surya)
పూజ సమయంలో ఈ 12 నామాలను స్మరిస్తూ సూర్య నమస్కారాలు చేయడం వల్ల సంపూర్ణ ఆరోగ్యం కలుగుతుంది.
- ఓం మిత్రాయ నమః
- ఓం రవయే నమః
- ఓం సూర్యాయ నమః
- ఓం భానవే నమః
- ఓం ఖగాయ నమః
- ఓం పూష్ణే నమః
- ఓం హిరణ్యగర్భాయ నమః
- ఓం మరీచయే నమః
- ఓం ఆదిత్యాయ నమః
- ఓం సవిత్రే నమః
- ఓం అర్కాయ నమః
- ఓం భాస్కరాయ నమః
ముగింపు:
“ఆరోగ్యం భాస్కరాదిచ్ఛేత్” – అంటే ఆరోగ్యాన్ని సూర్యుని నుండి కోరుకోవాలి. ఈ రథసప్తమి పర్వదినాన భక్తిశ్రద్ధలతో సూర్య భగవానుడిని ఆరాధించి, ఆ దేవుని కృపతో సకల సౌభాగ్యాలను, దృఢమైన ఆరోగ్యాన్ని పొందుదాం.
