Reverse Diabetes: డయాబెటిస్‌ను రివర్స్ చేయడం సాధ్యమేనా? శాశ్వతంగా నయం చేయగలమా?

నేటి ఆధునిక జీవనశైలిలో డయాబెటిస్ (మధుమేహం) అనేది ఒక అతిపెద్ద ఆరోగ్య సవాలుగా మారింది. ఒకప్పుడు వృద్ధాప్యంలో వచ్చే ఈ వ్యాధి, నేడు యువతను కూడా వేధిస్తోంది. డయాబెటిస్ అని నిర్ధారణ కాగానే చాలా మందిలో కలిగే మొదటి ప్రశ్న.. “దీనికి శాశ్వత పరిష్కారం ఉందా? మందులు లేకుండా షుగర్‌ను నియంత్రించవచ్చా?”

వైద్య రంగంలో జరుగుతున్న తాజా పరిశోధనలు మరియు అంతర్జాతీయ ఆరోగ్య సంస్థల (UCLA, Aster, Pace Hospitals) కథనాల ప్రకారం, డయాబెటిస్‌ను ‘రివర్స్’ చేయడం సాధ్యమేనని స్పష్టమవుతోంది. అయితే, దీని వెనుక ఉన్న శాస్త్రీయత ఏమిటి? అది ఎలా సాధ్యమవుతుంది? అనే విషయాలను ఈ కథనంలో వివరంగా తెలుసుకుందాం.

డయాబెటిస్ రివర్సల్ అంటే ఏమిటి? ఇది ‘నయం’ చేయడం లాంటిదేనా?

మొదట మనం అర్థం చేసుకోవాల్సింది ఏమిటంటే, వైద్య పరిభాషలో టైప్ 2 డయాబెటిస్‌కు ‘క్యూర్’ (Cure) అనే పదం కంటే ‘రెమిషన్’ (Remission) అనే పదాన్ని ఎక్కువగా ఉపయోగిస్తారు. ‘నయం కావడం’ అంటే వ్యాధి పూర్తిగా శరీరం నుండి తొలగిపోవడం. కానీ ‘రివర్సల్’ లేదా ‘రెమిషన్’ అంటే ఎటువంటి మందులు వాడకుండానే రక్తంలోని చక్కెర స్థాయిలను (HbA1c 6.5 కంటే తక్కువ) సాధారణ స్థితికి తీసుకురావడం.

HbA1c అంటే ఏమిటి? అది ఎంత ఉండాలి

HbA1c (హేమోగ్లోబిన్ A1c) పరీక్ష అనేది గడచిన 2 నుండి 3 నెలల కాలంలో మీ రక్తంలో చక్కెర స్థాయిలు సగటున ఎంత ఉన్నాయో తెలియజేస్తుంది. డయాబెటిస్ నిర్ధారణలో మరియు దాని నియంత్రణను పర్యవేక్షించడంలో ఇది అత్యంత ఖచ్చితమైన పరీక్ష. కింద ఉన్న చార్ట్ ద్వారా మీ HbA1c స్థాయిల అర్థం ఏమిటో తెలుసుకోండి:

HbA1c స్థాయిలను బట్టి సగటు చక్కెర అంచనా:

మీ HbA1c విలువను రోజువారీ గ్లూకోమీటర్ రీడింగ్‌లతో పోల్చి చూస్తే ఇలా ఉంటుంది:

• 6% HbA1c = సుమారు 126 mg/dL (సగటు చక్కెర)
• 7% HbA1c = సుమారు 154 mg/dL
• 8% HbA1c = సుమారు 183 mg/dL
• 9% HbA1c = సుమారు 212 mg/dL
• 10% HbA1c = సుమారు 240 mg/dL

డయాబెటిస్ ఉన్నవారు తమ HbA1c స్థాయిని 7% కంటే తక్కువగా ఉంచుకోవడానికి ప్రయత్నించాలి. ఒకవేళ మీరు డయాబెటిస్‌ను రివర్స్ చేయాలనుకుంటే, దానిని 6.5% కంటే తక్కువకు తీసుకురావాలి. డయాబెటిస్ ఉన్నవారు ప్రతి 3 నుండి 6 నెలలకొకసారి ఈ పరీక్ష చేయించుకోవడం ఉత్తమం. ఈ పరీక్ష కోసం మీరు ఖాళీ కడుపుతో ఉండాల్సిన అవసరం లేదు, రోజులో ఏ సమయంలోనైనా రక్త నమూనా ఇవ్వవచ్చు.

డయాబెటిస్ రివర్స్ ఎలా చేయాలి

1. బరువు తగ్గడం: డయాబెటిస్ రివర్సల్‌లో బరువు తగ్గడం అనేది అత్యంత కీలకమైన అంశం. ముఖ్యంగా పొట్ట భాగంలో పేరుకుపోయిన కొవ్వు కాలేయం మరియు ప్యాంక్రియాస్ పనితీరును దెబ్బతీస్తుంది. కేవలం 5% నుండి 10% శరీర బరువును తగ్గించుకోవడం ద్వారా ప్యాంక్రియాస్‌లోని బీటా కణాలు తిరిగి ఇన్సులిన్‌ను ఉత్పత్తి చేయడం ప్రారంభిస్తాయని ‘పేస్ హాస్పిటల్స్’ నివేదికలు చెబుతున్నాయి.
2. ఆహారపు అలవాట్లలో మార్పు: అధిక కార్బోహైడ్రేట్లు మరియు చక్కెర ఉన్న ఆహార పదార్థాలు రక్తంలో గ్లూకోజ్ స్థాయిలను అకస్మాత్తుగా పెంచుతాయి. Aster Hospitals నిపుణుల సూచన ప్రకారం: పిండి పదార్థాలను తగ్గించి, ప్రోటీన్లు మరియు ఆరోగ్యకరమైన కొవ్వులను తీసుకోవాలి. పీచు ఎక్కువగా ఉండే ఆకుకూరలు, తృణధాన్యాలు గ్లూకోజ్ శోషణను నెమ్మదింపజేస్తాయి. అడపాదడపా ఉపవాసం చేయడం వల్ల శరీరం నిల్వ ఉన్న గ్లూకోజ్‌ను ఇంధనంగా వాడుకుంటుంది, తద్వారా ఇన్సులిన్ సెన్సిటివిటీ పెరుగుతుంది. వ్యాయామం చేసేటప్పుడు కండరాలు ఇన్సులిన్ అవసరం లేకుండానే రక్తంలోని గ్లూకోజ్‌ను గ్రహిస్తాయి. రోజుకు కనీసం 30-45 నిమిషాల నడక, సైక్లింగ్ లేదా వెయిట్ ట్రైనింగ్ చేయడం వల్ల ఇన్సులిన్ రెసిస్టెన్స్ తగ్గుతుంది.

UCLA పరిశోధనల ప్రకారం, టైప్ 2 డయాబెటిస్ ఉన్న ప్రతి వ్యక్తి రివర్సల్ సాధించలేకపోవచ్చు, కానీ మెజారిటీ ప్రజలు గణనీయమైన మార్పును చూడవచ్చు. ముఖ్యంగా డయాబెటిస్ వచ్చిన మొదటి ఐదు సంవత్సరాలలో జీవనశైలి మార్పులు చేస్తే రివర్సల్ అయ్యే అవకాశాలు చాలా ఎక్కువగా ఉంటాయి. ప్యాంక్రియాస్ పనితీరు పూర్తిగా దెబ్బతినకముందే జాగ్రత్త పడటం ఉత్తమం.

రివర్సల్ కోసం ఆచరించాల్సిన 5 సూత్రాలు

1. ప్రాసెస్డ్ ఫుడ్స్‌కు స్వస్తి చెప్పండి: ప్యాక్ చేసిన ఆహారాలు, బేకరీ వస్తువులు మరియు కూల్ డ్రింక్స్‌లో ఉండే కృత్రిమ చక్కెరలు ఇన్సులిన్ వ్యవస్థను చిన్నాభిన్నం చేస్తాయి. వీటికి బదులుగా సహజ సిద్ధమైన పండ్లు (తక్కువ గ్లైసెమిక్ ఇండెక్స్ ఉన్నవి), కూరగాయలు తీసుకోవాలి.

2. తగినంత నిద్ర మరియు ఒత్తిడి నిర్వహణ: ఒత్తిడి పెరిగినప్పుడు శరీరంలో ‘కార్టిసాల్’ అనే హార్మోన్ విడుదలవుతుంది. ఇది రక్తంలో చక్కెర స్థాయిలను పెంచుతుంది. కాబట్టి, కనీసం 7-8 గంటల గాఢ నిద్ర మరియు యోగా, ధ్యానం వంటివి డయాబెటిస్ నియంత్రణకు అవసరం.

3. నీరు ఎక్కువగా తాగడం: శరీరం డీహైడ్రేషన్‌కు గురైనప్పుడు రక్తంలో చక్కెర సాంద్రత పెరుగుతుంది. నీరు ఎక్కువగా తాగడం వల్ల మూత్రపిండాల ద్వారా అదనపు గ్లూకోజ్ బయటకు వెళ్ళిపోతుంది.

4. క్రమం తప్పకుండా పర్యవేక్షణ: డయాబెటిస్ రివర్సల్ ప్రక్రియలో ఉన్నప్పుడు గ్లూకోమీటర్ ద్వారా నిరంతరం షుగర్ స్థాయిలను గమనిస్తూ ఉండాలి. HbA1c పరీక్షను ప్రతి మూడు నెలలకొకసారి చేయించుకోవడం ద్వారా మీ ప్రగతిని అంచనా వేయవచ్చు.

5. వైద్యుని పర్యవేక్షణ తప్పనిసరి: డయాబెటిస్‌ను రివర్స్ చేసే క్రమంలో సొంతంగా మందులు ఆపకూడదు. ఆహారం మరియు వ్యాయామం ద్వారా షుగర్ తగ్గుతున్నప్పుడు, డాక్టర్ సలహాతోనే మందుల డోసును క్రమంగా తగ్గించాలి.

ఆహారం ద్వారా డయాబెటిస్ రివర్స్: ఏం తినాలి?

ఆకుకూరలు మరియు కూరగాయలు: వీటిలో పిండి పదార్థాలు తక్కువగా, పీచు పదార్థం ఎక్కువగా ఉంటుంది.

• పాలకూర, తోటకూర వంటి ఆకుకూరలు.
• కరకరలాడే కూరగాయలు: బ్రకోలీ, కాలీఫ్లవర్, బీన్స్, మరియు చిక్కుడు జాతులు.
• చేదుగా ఉండే కాకరకాయ రక్తంలో చక్కెరను తగ్గించడంలో అద్భుతంగా పనిచేస్తుంది.

తృణధాన్యాలు (Millets & Whole Grains): తెల్లటి అన్నానికి (White Rice) బదులుగా కింద పేర్కొన్న వాటిని అలవాటు చేసుకోవాలి. వీటి గ్లైసెమిక్ ఇండెక్స్ (GI) తక్కువగా ఉంటుంది.

• జొన్నలు, రాగులు, సజ్జలు మరియు కొర్రలు.
• బ్రౌన్ రైస్ లేదా ముడి బియ్యం.
• ఓట్స్ మరియు బార్లీ.

ప్రోటీన్ అధికంగా ఉండే ఆహారం: కండరాల పటిష్టతకు మరియు ఆకలిని నియంత్రించడానికి ప్రోటీన్ అవసరం.

• పప్పు ధాన్యాలు (పెసలు, శనగలు, కందులు).
• సోయా ఉత్పత్తులు మరియు పనీర్.
• మాంసాహారులు అయితే చికెన్ (బ్రెస్ట్ పార్ట్), చేపలు మరియు గుడ్లు తీసుకోవచ్చు.

ఆరోగ్యకరమైన కొవ్వులు (Healthy Fats):

• బాదం, వాల్‌నట్స్ (అక్రూట్), మరియు అవిసె గింజలు (Flax seeds).
• ఆలివ్ ఆయిల్ లేదా వేరుశనగ నూనె తక్కువ పరిమాణంలో.

చక్కెర ఉండే పండ్లు:

• జామకాయ: ఇందులో ఫైబర్ చాలా ఎక్కువ.
• ఆపిల్: తొక్కతో సహా తింటే మంచిది.
• బొప్పాయి మరియు పుచ్చకాయ: మితంగా తీసుకోవాలి.
• నేరేడు పండ్లు: ఇవి డయాబెటిస్ రోగులకు ప్రకృతి ఇచ్చిన వరం.

వేటికి దూరంగా ఉండాలి?

డయాబెటిస్ రివర్స్ అవ్వాలంటే వీటిని మీ డైట్ నుంచి పూర్తిగా తొలగించాలి:

• తెల్లటి పదార్థాలు: పంచదార, మైదా, తెల్లటి అన్నం, ఉప్పు (మితంగా).
• తీపి పానీయాలు: సోడాలు, కూల్ డ్రింక్స్, ప్యాక్ చేసిన ఫ్రూట్ జ్యూస్‌లు.
• ట్రాన్స్ ఫ్యాట్స్: బేకరీ ఫుడ్స్, సమోసాలు, చిప్స్ మరియు నూనెలో బాగా వేయించిన పదార్థాలు.
• అధిక చక్కెర ఉండే పండ్లు: మామిడి, అరటి, సీతాఫలం (వీటిని చాలా తక్కువగా తినాలి).

ప్లేట్ మెథడ్: ఇలా భోజనం చేయండి

మీ భోజనపు ప్లేట్‌ను ఇలా విభజించుకోవాలని వైద్యులు సూచిస్తున్నారు:

1. సగం ప్లేట్ (50%): ఉడికించిన లేదా పచ్చి కూరగాయలు/సలాడ్లతో నింపండి.
2. పావు ప్లేట్ (25%): ప్రోటీన్ (పప్పులు లేదా మాంసం).
3. మిగిలిన పావు ప్లేట్ (25%): కార్బోహైడ్రేట్లు (జొన్న రొట్టె లేదా కొద్దిగా బ్రౌన్ రైస్).

ముఖ్యమైన ఆహార చిట్కాలు:

• ఒకేసారి ఎక్కువగా తినకుండా, రోజుకు 4-5 సార్లు తక్కువ మొత్తంలో ఆహారం తీసుకోండి.
• రోజుకు కనీసం 3-4 లీటర్ల నీరు తాగండి. ఇది శరీరంలోని విషతుల్యాలను బయటకు పంపుతుంది.
• పడుకోవడానికి కనీసం 2-3 గంటల ముందే భోజనం ముగించండి.
• రాత్రిపూట మెంతులను నానబెట్టి, ఉదయాన్నే ఆ నీటిని తాగడం వల్ల ఇన్సులిన్ పనితీరు మెరుగుపడుతుంది.

డయాబెటిస్ నియంత్రణ కోసం ఒక రోజు డైట్ ప్లాన్

కొన్ని ముఖ్యమైన నియమాలు:

1. సలాడ్ ప్రాముఖ్యత: భోజనానికి 15 నిమిషాల ముందు ఒక ప్లేట్ నిండా దోసకాయ, టొమాటో, క్యారెట్ ముక్కలను తినండి. ఇది గ్లూకోజ్ రక్తంలోకి నెమ్మదిగా వెళ్ళేలా చేస్తుంది.
2. నూనె వాడకం: నెలకు ఒక వ్యక్తికి 500 మి.లీ కంటే తక్కువ నూనె వాడేలా చూసుకోండి. వేపుళ్ళ కంటే ఉడికించిన కూరలకు ప్రాధాన్యత ఇవ్వండి.
3. పండ్లు: పండ్లను జ్యూస్‌లా కాకుండా ముక్కలుగానే తినండి. జ్యూస్ తాగడం వల్ల ఫైబర్ పోయి షుగర్ లెవల్స్ వెంటనే పెరుగుతాయి.
4. నడక: తిన్న తర్వాత కనీసం 15-20 నిమిషాల పాటు ఇంట్లోనే మెల్లగా నడవండి (వజ్రాసనం కూడా వేయవచ్చు).
5. సొంత ప్రయోగాలు వద్దు: మీరు ప్రస్తుతం మందులు వాడుతున్నట్లయితే, ఈ డైట్ పాటిస్తూనే క్రమం తప్పకుండా షుగర్ లెవల్స్ చెక్ చేసుకోండి. రీడింగ్స్ తగ్గుతుంటే డాక్టర్ సలహాతో మందుల డోసు మార్చుకోండి.

వ్యాయామం ద్వారా డయాబెటిస్‌ నియంత్రణ

డయాబెటిస్ రివర్సల్ లేదా నియంత్రణలో ఆహారం ఎంత ముఖ్యమో, వ్యాయామం కూడా అంతటి కీలక పాత్ర పోషిస్తుంది. వ్యాయామం కేవలం బరువు తగ్గడానికే కాదు, మీ శరీరం ఇన్సులిన్‌ను సమర్థవంతంగా వాడుకునేలా చేయడంలో సహాయపడుతుంది.

మనం వ్యాయామం చేసినప్పుడు, మన కండరాలు రక్తంలోని గ్లూకోజ్‌ను శక్తి కోసం వినియోగించుకుంటాయి. దీనివల్ల:

• రక్తంలో చక్కెర స్థాయిలు తక్షణమే తగ్గుతాయి.
• శరీరంలో పేరుకుపోయిన మొండి కొవ్వు కరుగుతుంది.
• ఇన్సులిన్ రెసిస్టెన్స్ తగ్గి, ప్యాంక్రియాస్‌పై ఒత్తిడి తగ్గుతుంది.

ఏ రకమైన వ్యాయామాలు చేయాలి?

ఎ) ఏరోబిక్ వ్యాయామాలు (Aerobic Exercises):

ఇవి గుండె వేగాన్ని పెంచి, రక్త ప్రసరణను మెరుగుపరుస్తాయి.

• చురుకైన నడక (Brisk Walking): రోజుకు కనీసం 30-45 నిమిషాలు వేగంగా నడవాలి.
• సైక్లింగ్: కండరాలకు మంచి వ్యాయామం.
• ఈత (Swimming): కీళ్ల నొప్పులు ఉన్నవారికి ఇది ఉత్తమమైన వ్యాయామం.

బి) స్ట్రెంత్ ట్రైనింగ్ (Strength Training):

వారానికి రెండు లేదా మూడు సార్లు కండరాలను బలోపేతం చేసే వ్యాయామాలు చేయాలి.

• చిన్న చిన్న బరువులు ఎత్తడం (Dumbbells).
• పుష్-అప్స్ లేదా స్క్వాట్స్.
• కండరాలు పెరిగితే, విశ్రాంతి సమయంలో కూడా శరీరం ఎక్కువ గ్లూకోజ్‌ను దహనం చేస్తుంది.

సి) యోగాసనాలు (Yoga):

యోగా ఒత్తిడిని తగ్గించి, అంతర్గత అవయవాల పనితీరును మెరుగుపరుస్తుంది.

• మండూకాసనం: ఇది ప్యాంక్రియాస్‌ను ఉత్తేజితం చేయడానికి ఉత్తమమైన ఆసనం.
• సూర్య నమస్కారాలు: పూర్తి శరీరానికి వ్యాయామం లభిస్తుంది.
• పశ్చిమోత్తాసనం మరియు ధనురాసనం: పొట్ట భాగంలోని అవయవాలకు మంచిది.

వ్యాయామం ఎప్పుడు చేయాలి?

• ఉదయం: ఖాళీ కడుపుతో లేదా చిన్న స్నాక్ తీసుకున్న తర్వాత చేయడం వల్ల రోజంతా షుగర్ లెవల్స్ స్థిరంగా ఉంటాయి.
• భోజనం తర్వాత: తిన్న 15-20 నిమిషాల తర్వాత ఒక 10 నిమిషాల పాటు మెల్లగా నడవడం (Post-meal walk) వల్ల రక్తంలో చక్కెర అకస్మాత్తుగా పెరగకుండా (Spikes) ఉంటుంది.

వ్యాయామం చేసేటప్పుడు గుర్తుంచుకోవాల్సిన ముఖ్యమైన జాగ్రత్తలు

1. పాదాల రక్షణ: డయాబెటిస్ ఉన్నవారు నాణ్యమైన స్పోర్ట్స్ షూస్ ధరించాలి. పాదాలకు గాయాలు కాకుండా చూసుకోవడం చాలా ముఖ్యం.
2. హైపోగ్లైసీమియా (Low Sugar): మీరు ఇన్సులిన్ లేదా కొన్ని రకాల మందులు వాడుతుంటే, వ్యాయామం చేసేటప్పుడు షుగర్ లెవల్స్ పడిపోయే ప్రమాదం ఉంది. కాబట్టి మీ దగ్గర ఎప్పుడూ ఒక చాక్లెట్ లేదా గ్లూకోజ్ బిస్కెట్లు ఉంచుకోండి.
3. హైడ్రేషన్: వ్యాయామం చేసేటప్పుడు తగినంత నీరు తాగుతూ ఉండాలి.
4. అతిగా వద్దు: మీ శరీరం సహకరించినంత వరకే వ్యాయామం చేయండి. అలసటగా అనిపిస్తే విశ్రాంతి తీసుకోండి.

గమనిక: ఈ వ్యాసం సమాచారం కోసం మాత్రమే అందించబడింది. ఆరోగ్య సంబంధిత నిర్ణయాలు తీసుకునే ముందు తప్పనిసరిగా మీ వైద్యుడిని సంప్రదించండి.